Sıtma Tedavisini Zorlaştıran Yeni Mutasyon Keşfedildi

Brown Üniversitesi liderliğindeki bir araştırma ekibi, Sahra Altı Afrika'da sıtma tedavisini zorlaştıran yeni bir genetik mutasyon tespit etti. Nature Medicine dergisinde yayımlanan çalışmaya göre, 'px1' genindeki bu değişim, parazitlerin yaygın olarak kullanılan ilaçlara karşı direncini artırıyor.

Hızla Yayılan PIN Mutasyonu

Araştırmacılar, 2016 ile 2024 yılları arasında Uganda'dan toplanan 157 sıtma paraziti örneği üzerinde tam genom analizi gerçekleştirdi. İncelemeler sonucunda, daha önce pek dikkat çekmeyen px1 genindeki mutasyonların ilaç direncinden sorumlu olduğu ortaya kondu. Ekip, üç amino asit mutasyonu ve iki delesyondan oluşan bu genetik kümeye PIN adını verdi.

Genetik rekombinasyon süreçleri incelendiğinde, PIN mutasyonunun oldukça yakın bir zamanda ortaya çıktığı ve hızla yayıldığı anlaşıldı. Tarihsel veriler, mutasyonun ilk kez 2008 yılındaki bir örnekte görüldüğünü doğruluyor. 2024 yılına gelindiğinde ise bu mutasyonun görülme sıklığı Kuzey Uganda'da yüzde 84'e, doğu bölgelerinde ise yüzde 55'e ulaştı.

Tedavi Yöntemleri Tehlikede

Laboratuvar testleri, PIN mutasyonu taşıyan sıtma parazitlerinin, yaygın bir tedavi yöntemi olan artemeter-lumefantrin kombinasyonundaki lumefantrin bileşenine karşı duyarlılığının azaldığını gösterdi. Araştırmanın baş yazarı Karamoko Niare, daha önce artemisinin direncini açıklayan Kelch13 (K13) genini bildiklerini, ancak lumefantrin direnci için doğrulanmış bir moleküler belirtece sahip olmadıklarını vurguladı.

Brown Üniversitesi'nden Jeffrey Bailey, sıtmanın özellikle Sahra Altı Afrika'da hala büyük bir ölüm nedeni olduğuna dikkat çekerek, artan ilaç direncinin hastalığın kontrolünü zayıflatacağından endişe duyduklarını belirtti. Uzmanlar, bu yeni mutasyonun küresel sağlık gözetim sistemlerine entegre edilmesi ve daha ileri düzeyde araştırılması gerektiğini ifade ediyor. Bu tür genetik analizlerde gelecekte yapay zeka destekli modellemelerin de kritik bir rol oynaması bekleniyor.